Softuerët
Ndarësi i fjalëve në rrokje 2.0 për MS Office

Ndarësi i fjalëve në rrokje 2.0 për MS Office

Ndarësi i fjalëve në rrokje 2.0 për MS Office është softuer për ndarjen e fjalëve në rrokje në fund të rreshtit, sipas rregullave të drejtshkrimit duke marrë parasysh strukturën morfologjike të fjalës.

Secila gjuhë i ka rregullat e veta të ndarjes së fjalëve në rrokje në fund të rreshtit, gjuha shqipe po ashtu. Në teknologjinë e Microsoft Office, në gjuhën angleze ky aplikacion softuerik njihet si “Hyphenation in MS Word”.

Ky softuer është pjesë e paketës softuerike Kulla e shqipes 2.0 dhe instalohet apo çinstalohet bashkë me Kullën e shqipes. Përdoruesi e vendos vet nëse do ta përdor apo nuk do ta përdorë duke bërë ‘aktivizimin’ apo ‘çaktivizimin’ e tij. Versioni i ri i “Ndarësit të fjalëve në rrokje 2.0 për MS Word” është në realizim e sipër dhe po përmirësohet e po përditësohet si nga ana teknike, edhe nga ana gjuhësore. 

Çfarë është teksti me vizë?

Është procesi i automatizuar i ndarjes së fjalëve midis rreshtave për të krijuar më shumë qëndrueshmëri, përputhje, dhe lidhje logjike në një bllok teksti. Në tekstin e qendërzuar, viza është e detyrueshme, ndërsa në tekstin e rreshtuar majtas, viza barazon skajin e djathtë të parregullt të tekstit.

Disa nga perimet dhe kriteret gjuhësore për zhvillimin e këtij softueri janë përshkruar në vijim. 

Softueri është zhvilluar për ndarjen e fjalëve në fund të rreshtit sipas këtyre rregullave:

a). Fjalët njërrokëshe nuk ndahen në fund të rreshtit: afsh, ankth bulkth, çmend, dash, dru, kënd, kopsht, lak, lëng, i lig, ngjall, shkep, tremb, thumb, vrull, zmbraps etj.

b). Bashkëtingëllorja që ndodhet ndërmjet dy zanoresh shkon me zanoren që vjen pas: ba-rra, bre-dhi, de-ti, do-ra, gë-zim, li-sat, lu-le, mi-ku, ndri-qim, ple-pi, po-pu-lli, shpre-sa, xi-xë-llo-nja etj.

c). Kur ndërmjet dy zanoresh ndodhen dy a më shumë bashkëtingëllore, ndarja në fund të rreshtit është e lirë, mjafton që të paktën bashkëtingëllorja e fundit  e togut përkatës të kalojë në krye të rreshtit  me zanoren pasuese; nga dy ose më shumë ndarje të mundshme të një fjale duhet parapëlqyer ajo që ruan më të qartë kufijtë e pjesëve të kuptimshme të fjalës:

ko-dra                            ose             kod-ra

hu-dhra                         >             hudh-ra

shu-fra                           >             shuf-ra

ko-fsha                          >             kof-sha

ve-gla                            >             veg-la

la-kra                             >             lak-ra

ko-krra                          >             kok-rra

ve-pra                            >             vep-ra

po-sta                            >             pos-ta

mu-shka                        >             mush-ka

vi-shnje                          >             vish-nje

ku-shti                           >             kush-ti

la-vdi                             >             lav-di

ek-skavator                  >             eks-kavator

ek-skursion                   >             eks-kursion

ek-speditë                     >             eks-peditë

ek-sport                         >             eks-port

fu-nksion                       >             fun-ksion          

të-mblat                        >             tëm-blat                        ose       tëmb-lat

the-mbra                       >             them-bra                       >           themb-ra

lu-ndra             >           lun-dra              >           lund-ra

qe-ndra                         >             qen-dra                         >           qend-ra

që-ndroj                        >             qën-droj                        >           qënd-roj

hë-gra                            >             hën-gra                         >           hëng-ra 

por: korr-je, lodh-je, ndjek-je, ngec-je; i këtej-më, e nesër-mja, i par-më, i pas-më; e ardh-shmja, i brend-shëm, i buj-shëm, i dhimb-shëm, e dhimb-shme, e mëtej-shme, e nder-shme, e nder-shmja, të ngadal-shmit, e paprek-shme, e pavdek-shme, e përbot-shme, e përbot-shmja, e përjav-shmja, e vrull-shme; i fla-të, i pes-të, i shesh-të etj.

Bashkëtingëllorja   e ndjekur nga një bashkëtingëllore tjetër lidhet gjithmonë me zanoren që i prinë: kuj-tim, laj-thi, maj-tas, mbruj-ta, paj-toj, vaj-ta:

ç) Kur në një fjalë vijnë dy zanore njëra pas tjetrës ato mund të ndahen në fund të rreshtit:

vëlla-it, xhaxh-it, ka-ut, va-ut, mete-or, atdh-ut, kre-ut, muze-ut; e di-el, di-ell, mi-ell, qi-ell; ari-ut, bari-ut, njeri-ut, shi-ut, veri-ut; blua-aj, dua-jt, gru-as, kru-aj, ku-adër, (por edhe kua-dër), ku-arc, mu-aj, punu-ar, ru-aj, sku-adër (por edhe skua-dër),shkru-an; ku-otë (por edhe kuo-të), dy-er, fy-ell, kthy-er, ly-ej, ly-ejmë, thy-ej, thy-ejmë etj.

Në shkrimin e trajtave si mësuesi, sulmuesi, përkthyesit etj. dhe në fjalët e prejardhura si i arsyeshëm, i pathyeshëm etj. të parapëlqehen ndarjet mësue-si, sulmue-sin, përkthye-sit, etj.; i arsye-shëm, i pathye-shëm etj.

d). Ndarja në fund të rreshtit e fjalëve të përbëra e të përngjitura, si edhe e fjalëve të formuara me parashtesa që përdoren edhe si fjalë më vete në gjuhën e sotme, bëhet në kufirin e pjesëve përbërëse të tyre; kur paraqitet nevoja për ndarjen e vetë pjesëve përbërëse, zbatohen rregullat e mësipërme: Hekur-udhë ose he-kurudhë ose hekuru-dhë (por jo heku-rudhë);gjith-monë ose gjithmo-në; i shum-anshëm ose i shuman-shëm; mos-ardhje ose mosardh-je (por jo mo-sardhje); për-emër ose përe-mër (por jo pë-remër); i për-jetshëm ose i përjet-shëm etj.

Nuk ndahen në fund të rreshtit:

a) fjalët e përbëra të shkurtuara si:

RPSh, PPSh, BPSh, BRPSh, ATSh, BRSS, FIFA, ISIS, KEMP, KK, KONARE, NATO, NB, NIL, NISH, NTLAI, NTLAP, NTSHAI, NTSHAP, OKB, PK, PS, PTT, RDGj, RSR, SEATO, ShBA, UP etj,;

b) prapashtesa e një numërori rreshtor të shënuar me shifra arabe dhe nyja e prapme e mbaresat në ato raste kur shkruhen me vizë lidhëse (shih 68, pikat gj, j, l):

Kongresi i 6-të, internacionalja e 2-të, shekulli i 20-të etj.; SMT-ja, PTT-së, TEC-it etj,; dhe-ja, pse-ja, ah-et dhe oh-et etj.;

c) shkurtimet e tipave:

a.i. (ad interim), b.f.(bie fjala), d.v. (dora vetë), e.r. ( era e re), f.v. (fjala ven), p.sh. (për shembull) etj.;

ç) emërtimet e veçanta të mjeteve teknike, si edhe emërtimet e ngjashme konvencionale, në përbërjen e të cilave hyn edhe një numër i shënuar me shifra (shih 68 pika i); shkurtimet e njësive të masave dhe shenjat e përqindjes:

TU-104, Boing-707, Gaz-69, Mig-21; 35 cm, 50 dm, 40 km, 28 800 km2, 90 ha, 3 m 3, 200g, 35 kg, 75 kv, 2 l ; 100 %, 112 %. 30 %o etj.;

d) shenja e paragrafit dhe numri i shkronjave që vijnë pas saj, si edhe shkurtime të tjera që shënojnë nënndarje të kapitujve, neneve etj.;

$ 12, $ 12 a, $ 67 Ba, Kreu IV, Kreu VI c etj.;

$ 12, $ 12 a, $ 67 Ba, Kreu IV, Kreu VI c etj.;

dh) numrat që përmbajnë një thyesë dhjetore:

15,5; 0,06; 10,53 etj.;

e) shkronjat e një dyshkronjëshi:

da-lloj (e jo dal-loj), ha-rroj (e jo har-roj), pe-sha (e jo pes-ha), hu-dhër (e jo hud-hër) etj.

Në ndarjen e fjalëve në fund të rreshtit duhen pasur parasysh edhe këto rregulla plotësuese:

a) një shkronjë e vetme nuk mund të lihet në fund të rreshtit e as të çohet në rreshtin tjetër, edhe kur është zanore. Kështu shkruhet: aca-rim (e jo a-carim), acid ( e jo a-cid), urë (e jo u-rë), ba-riu (e jo bari-u), li-ria (e jo liri-a), miu (e jo mi-u), shkoi (e jo shko-i), Shqi-përia ose Shqipë-ria (e jo Shqipëri-a) etj.;

b) dy shkronja të njëllojta që takohen në një fjalë mund të ndahen në fund të rreshtit: i pa-anshëm, i pa-arsyeshëm, ko-operativë, vaku-um, kundër-revolucionar, hesht-te, (në mos) prit-të, etj.;

c) kur kalon në rreshtin tjetër pjesa e dytë e një fjale a e një emërtimi të përbërë, që shkruhet me vizë lidhëse, para saj, në krye të rreshtit, përsëritet viza lidhëse: hyrje- / -dalje, marksist- / -leninist, copa- / -copa, aty- / -këtu etj.

Nuk mund të hapen kllapa a thonjëza në fund të rreshtit e as të mbyllen në fillim të rreshtit tjetër.

Nuk mund të kalojnë në rreshtin tjetër shenjat e pikësimit, me përjashtim të vizës së gjatë.               

Të drejtat autoriale – Copyright (c) 

Ky softuer është zhvilluar nga Albasoft dhe Qendra për Edukim dhe Përparim, me seli në Prishtinë, dhe Albatag, me seli në Tiranë. Ne jemi 100% pronarë të këtij softueri!

Po ashtu, të gjitha të drejtat e tjera janë të rezervuara nga këto subjekte: ato që konsiderohen shpikje; rezultatet e punës hulumtuese; sekretet tregtare; dokumentet teknike; materialet gjuhësore; kodi burimor; të dhënat financiare, afariste, shkencore, teknike, ekonomike apo inxhinierike, duke përfshirë planet, formulat, dizajnet, prototipat, metodat, teknikat, proceset, procedurat, programet, kodet e çdo të dhënë tjetër. 

Përveç të drejtave që lejohen nga ne për përdorimin e softuerit, në përputhje me rregullat e përshkruara në “Kushtet e përdorimit”, askush nuk mund ta përdorë këtë softuer në asnjë mënyrë të njohur sot dhe në asnjë mënyrë tjetër që mund të shpiket në të ardhmen. 

Shumica e softuerëve tanë janë rezultat i projektit “Gjuha shqipe dhe kompjuteri” me synimin e qartë “Një komb një gjuhë, një standard një softuer”.

Orari:

E hënë - E premte: 09:00 - 17:00

Sugjerime:

+383 44 888 386

info@gjuhashqipe.com